Pangerten Drama (Sandiwara)
Drama utawa sandiwara yaiku karya sastra kang nggambarake panguripan lan watak manungsa lumantar solah bawa (akting) lan pacelathon (dialog) kang dipentasake ing panggung.
Tembung “Sandiwara” asale saka basa Jawa, yaiku “Sandi” (rahasia/sinandi) lan “Wara/Warah” (piwulang/ajaran). Dadi, sandiwara iku piwulang kang disandikake lumantar tontonan.
2. Unsur Intrinsik Drama
Supaya drama bisa lumaku kanthi apik, kudu ana unsur-unsur pembangune, yaiku:
- Tema: Bakuning gagasan utawa ide pokok sing dadi dhasar crita drama.
- Paraga lan Penokohan:
- Paraga: Wong sing mainake peran ing drama.
- Penokohan (Watak): Sipat utawa karakter paraga. Wujude ana:
- Protagonis: Paraga utama, lumrahe nduweni watak becik.
- Antagonis: Paraga mungsuh, lumrahe nduweni watak ala.
- Tirtagonis: Paraga penengah.
- Alur (Plot): Urut-urutane kedadeyan ing crita drama (Maju, Mundur, utawa Campuran).
- Latar (Setting):
- Latar Panggonan: Ing ngendi kedadeyane crita.
- Latar Wektu: Kapan kedadeyane crita.
- Latar Suasana: Kepriye kahanane (sedhih, seneng, tegang).
- Pacelathon (Dialog): Omong-omongane para paraga. Ciri khas drama yaiku wujude pacelathon.
- Amanat: Pesen moral utawa piwulang becik sing pengin diwenehake pangripta (penulis) marang penonton.
3. Jenis-jenis Drama
- Drama Tradisional: Drama kang ora nganggo naskah baku, lumrahe spontan (improvisasi), lan kental karo budaya lokal.
- Tuladha: Ludruk (Jawa Timur), Ketoprak (Jawa Tengah), Wayang Wong.
- Drama Modern: Drama kang nggunakake naskah baku, sutradara, lan tata panggung sing luwih modern.
- Tuladha: Sinetron, Teater modern, Film.
4. Struktur Teks Drama
Naskah drama umume nduweni struktur:
- Prolog: Pambuka utawa pengantar crita, biasane diwaca dening dalang utawa narator.
- Dialog: Bagian inti sing isine pacelathon antarane paraga. Ing naskah, biasane ana Kramagung (pituduh laku utawa instruksi kanggo paraga, biasane ditulis ing njero kurung).
- Epilog: Panutup drama, biasane isine simpulan utawa amanat crita.
